Ek-Kök Tahlili Örnekleri
Örnek 1
“ÇekoslavakyalılaÅŸtıramadıklarımızdan mısınız?”
Kelimenin ek kök tahlinini yapabilir misiniz?Cevap:
Çekoslovakya: İsimi
-lı: İsimden İsim Y. E.
-laş: İsimden Fiil Y. E.
-tır: Fiilden Fiil Y. E.
-a: Zarf Fiil E.
-ma: Olumsuzluk E. (F.F.Y.E.)
-dık: Sıfat Fiil E. (F.İ.Y.E.)
-lar: Çokluk E. (Çekim Eki.)
-ı: Yardımcı ses
-mız: İyelik 1. Çokluk (Çekim Eki)
-dan: Ayrılma hâli (Çekim Eki)
mı: Soru Edatı-Eki
-sınız: İkinci Çokluk Kişi Eki (Çekim Eki)
Örnek 2:
”Dabaklar ÅŸeyhinin arkasında”
burada ”ÅŸeyhinin” ve ”arkasında” kelimelerini ayırmanızı istiyorum.
Cevap:
Şeyh: İsim kökü
i: 3.tekil iyelik eki
-nin: ilgi durum eki
arka: isim kökü
-sı: 3.tekil iyelik eki
-n: zamir n’si (pronominal n)
-da: bulunma durum eki
Tartışma:
teşekkür ederim.
biz mesela bu arkası kelimesini şöyle ayırıyoruz,
Arka-s-ı
s’ye kaynaÅŸtırma diyip ı’ya iyelik 3. teklik ÅŸahıs eki diyoruz. bu ne kadar doÄŸrudur?
Yanıt:
bazı dilbilimciler örn. Muharrem Ergin, kaynaÅŸtırma harflerini sadece “n ve y” kabul eder. Bu halde arka-sı sözcüğündeki “s” iyelik ekine tabidir. yani arka-m arka-n arka-sı. Demek ki sizin hocanız kaynaÅŸtırma harflerini “n,s,y,ÅŸ” olarak kabul etmiÅŸ. iyelik eklerini de
araba-m araba-n araba-sı örneklerinde olduÄŸu gibi 3. tekil ÅŸahısta “-ı, -i, -u, -ü ve -sı, -si, -su, -sü” olarak kabul edersek “s” diye bir kaynaÅŸtırma harfi olmaz. ancak iyelik eklerini (3. tekil ÅŸahısta) sadece “-ı, -i, -u, -ü” olarak kabul edersek o zaman “s” harfini kaynaÅŸtırma olarak almamız gerekir.
“ÅŸ” harfine gelince üleÅŸtirme eklerini “-ar, -er” olarak kabul edersek “ÅŸ” kaynaÅŸtırma olur. örn. altı-ÅŸ-ar
ama üleÅŸtirme eklerini “-ar, -er, -ÅŸar, -ÅŸer” olarak kabul edersek o zaman “ÅŸ” diye bir kaynaÅŸtırma harfi yoktur. Çünkü “ÅŸ” nin
kaynaÅŸtırma harfi olarak kullanılabilecek “üleÅŸtirme ekleri” dışında bir kullanımı yoktur.
umarım anlatabildim.
saygılar.
Ek – Kök Konusu:
KÖK:
Kök, bir sözcüktür ve bir heceden veya birden çok heceden oluşabilir.
Sözcüğün anlamlı en küçük parçası.
Bölünemez.
Türetme ekini almamıştır.örn: var-ım,yok-um
Kapatarak bulunur.
Normal kullanım: Kök+ek
örn:
yap-ım, çek-im
Kökler genel olarak ikiye ayrılır:
a) Ad (ad soylu) kökleri:
ad, sıfat, zamir, edat , bağlaç, ünlem olan sözcüklerin kökleridir.
Örn:
Dağ, güzel, hemen, ben, ile, evet…
b) Eylem (fiil) kökleri:
iş, oluş, hareket bildiren sözcük kökleridir.
Örn:
At-, yaz-, sor- , oku-…
GÖVDE:
Kök+yapım eki=gövde
Kökle gövde anlamca birbiriyle ilişkili ancak karşıladıkları kavramlar,varlıklar değişiktir.
Örn:
var-lık-lı, yok-luk, yok-sul-luk
Ben adamı böyle yoklarım.
Yoklarım var olur mu?
EK:
Kök veya gövdelere gelerek ya yeni bir sözcük türetirler ya da sözcüğün cümle içindeki işlerliğini artırırlar.
Ekler tek başlarına bir anlam taşımaz ve kullanılmaz.
Yeni sözcükler yapan YAPIM ekleri.
Sözcüğe işlerlik katan ÇEKİM ekleri.
ÇEKİM EKLERİ:
Eklenince cümle içindeki diğer sözcüklerle ilişkiye sokar.
Sözcüklerin cümle içinde kullanılmalarını sağlar.
Anlam deÄŸiÅŸmez.
Sözcüğe işlerlik kazandırır.
Türü değişmez.
Sözcüğün cümledeki görevini belirler.
Dışarıdaki sözcüğü cümleye çeker.
İSİM ÇEKİM EKLERİ:
(ADLAR KONUSU İÇİNDE GENİŞ BİR BİÇİMDE İŞLENECEK)
Adların sonlarına gelerek diğer sözcüklere bağlarlar.
Cümle içindeki durumlarını belirten
Adlara cümlede görev veren veya anlamını türlü yönlerden belirginleştiren
Yeni adlar türetmeyen eklerdir.
Örn:
Sıra – lar, masa – ya,
FİİL ÇEKİM EKLERİ:
(EYLEMLER KONUSU İÇİNDE GENİŞ BİR BİÇİMDE İŞLENECEK)
Eylemlere gelen çekim ekleridir.
Eylemden yeni bir eylem türetmezler.
Eylemlere gelen zaman, dilek ve kiÅŸi ekleridir.
Örn:
Yarın gel – ecek – im
zaman eki kiÅŸi eki
Gel – meli – ler
zaman eki kiÅŸi eki
YAPIM EKLERİ:
Sözcüğün anlamını, kimi kez de türünü değiştirirler.
Eklenince yeni sözcükler türetir.
Yeni adlar,eylemler.
Anlam deÄŸiÅŸikliÄŸi.
Tür değişikliği.
ADDAN AD
-Ad kökünden veya gövdesinden yeni adlar türetir.
-Addan ad türetir.
Örn:baş-lık-lı,Türk-çe,eş-siz …
a a a a a a a
Göz-de öğrenci.
ADDAN EYLEM
-Ad kökünden veya gövdesinden eylemler türetir.
Örn: oyun-a,taş-la,yeşil-er …
a e a e a e
EYLEMDEN EYLEM
-Eylem kök veya gövdelerinden eylemler türetir.
Örn:gül-üş,gül-üş-me,kov-ala …
e e e e e e e
EYLEMDEN AD
Eylem kök veya gövdelerinden adlar türetir.
örn:dur-ak,ağla-mak,yor-gun-luk
e a e a e a a
Kaz-ı çalışmaları.
TÜREMİŞ (GÖVDE)
Yapım eki almış sözcük
Yapım eki olarak yeni anlam kazanmış sözcük
Gövde kökle ilgili; ancak karışladığı varlık yönünden farklıdır.
Örn:
Uyku,boşluk, kalemlik, yolcu …(türemiş ad)
Olgunlaş-, oyna-, gülüş- … (türemiş eylem)
Yaylı, sulu, … (türemiş sıfat)
|
|
|
|
|
******************
|
Etiketler:Ek-Kök Tahlilleri, Ek-Kök Tahlilleri Hakkında Bilgi, Ek-Kök Tahlilleri Ne Demek, Ek-Kök Tahlilleri Nedir, Ek-Kök Tahlilleri Nelerdir, Ek-Kök Tahlilleri Nerede, Ek-Kök Tahlilleri Ödevi., Ek-Kök Tahlilleri Örnekleri, Ek-Kök Tahlilleri Tanımı, Ek-Kök Tahlilleri Tarihi, Ek-Kök Tahlilleri Türleri



Tüm kadın giyimi fırsatları için tıklayın !
balıkçı
balık+çı
kök ek