evdeis.infologo
DOLAR: 2.24 TL
EURO: 2.84 TL

Pomaklar kimdir,Pomakların Tarihi,Pomaklar Hakkında bilgi

Pomaklar kimdir,Pomakların Tarihi,Pomaklar Hakkında bilgi

Pomaklar, Balkanlar’da, Bulgaristan, Batı Trakya ve Doğu Makedonya’da yaşayan, Bulgarca’ya yakın bir dil konuşan ve Osmanlılar döneminde İslamiyet’i kabul eden bir halktır. Pomaklar, Anadolu’dan gelen Müslüman Türkler’in atlarına bakan “Voynuk” örgütünün, diğer Bulgarlar yanındaki ana unsuru olmuşlardır.

Bu açıdan ve kısaca, Osmanlı’nın seyisleridirler. Hristiyan Slavlar Müslümanlarına Osmanlı İmparatorluğu ordularına hizmet anlamında yardım ettikleri için yardımcı anlamına gelen “pomagaç” adını vermişler ve bu zamanla Pomak şeklini almıştır.

Ancak bu kelime Osmanlı müelliflerinin eserlerinde geçmediği gibi, Pomak adına da hiçbir yerde rastlanmamaktadır. Çünkü, Pomak diye bir etnik unsur bulunmamaktadır. Pomaklar, asl’olarak Bulgarların içinden bir gruptur. Kendilerine Bulgar denmeyince, “Pomak” sıfatları isimleri yerine geçmiş, bu, zamanla da isimleri olmuştur. Tabir Türkçe eserlerde ancak 1877-1878

Pomaklar Osmanlı Devleti’ne hizmet etmiştir. 1877-1878 Osmanlı-Rus savaşının elim neticeleri Rodopların Rus ordusu ve Bulgar komitacıların istila tehlikesine kaldığı vakit, Rodop Türkleriyle Pomaklar yine birlik ve beraberlik içinde düşmanlarını bu bölgeye sokmamışlardır. 3 Mart [[1878]‘de imzalanan Ayastefanos andlaşması hükümlerine itiraz etmişler ve oturdukları bölgede “Timraska Republika ayından itibaren büyük ” kurmuşlardır.

pomak türkleriBulgar-Rus kuvvetleri muahede şartlarını yerine getirmek için, Pomaklara saldırdılar. Pomaklar ve Rodop Türkler’i, aylarca mukavemet edip memleketlerine düşmanı sokmadılar. 1878 HaziranAvrupa devletlerinin ve Osmanlı Devleti’nin mümessilleri Berlin’de barış müzakerelerine başladıkları vakit, Rodoplar’da savaş devam ediyordu. Bu çetin mücadele Berlin’de toplanan kongre üzerinde etkili oldu ve çeşitli milletlerin temsilcilerinden oluşan bir heyet, Rodoplar’a gönderildi.

Neticede Pomaklar arzularına kavuştular. Berlin Kongresi kararları gereğince müstakil bir “Rodop Timras Cumhuriyeti” kuruldu ve Pomaklar’ın vatanı düşman istilasından kurtuldu. “Pomak/Pomaklar” adını, yazılı tarihte ilk olarak kullananlar, Ami Boue (1838) ve Gersin K. Jiricek (1891)’tir. Bu ad konusunda şu bilgilerden hareket etmek sanırım açıklayıcı olabilecektir.

Özellikle Jiricek’in de kaydettiği gibi, Rodop ve Makedonya dağlarındaki bu Müslümanlar, 1821 Yunan İhtilali sürecinde “Athon” ve “Halkidikya”daki Yunan ayaklanmalarının, 1876’da da “Batak”daki Bulgar ayaklanmasının “bastırılmasında, diğer bir ifadeyle boğulmasında”, Osmanlı ordusuna “yardımcı” olmuşlardır. Osmanlı’da ve bölgede sivil halkın böyle bir girişimi, “örnekolay”dır. Buna dayanarak, şu varsayımda bulunabiliriz; “Bu topuluğa atfedilen “Pomak” adı ile söz konusu ayaklanmaların bastırılmasına/boğulmasına yardım etmeleri arasında anlamlı “neden-sonuç” ilişkisi olmalıdır.” Kanaatimce, kendilerine ilkin, henüz aile, aşiret, sülale adları taşıyan bölgedeki diğer Müslüman Türkler tarafından, bu “yardım”larına işaret etmek üzere “Boğmak/Boğmaklar” adı atfetmiştir.

Bulgarlar ise bu adı, kendi kavramları (Osmanlı’ya yardımcı/yardımcılar anlamına gelmek üzere kullanıldığını varsayarak) “Pomak/Pomaklar” olarak algılamış ve böyle kullanagelmiştir. Boue ve Jiricek de, bu toplulukla ilgili bilgileri, daha çok Bulgarlar’dan sağladıklarından, adlarını tarihe, Bulgarlar’ın kullandığı gibi, “Pomak/Pomaklar” olarak kaydetmişlerdir. Sonuç olarak, “Pomak/Pomaklar” adının prototipi “Boğmak/Boğmaklar” olmalıdır.

Ve yine haklarındaki “Pomak/Pomaklar”ın Türkçe karşılığı olarak “Yardımcı/Yardımcılar” da, bu topluluğun yukarıdaki ayaklanmaların bastırılmasındaki/boğulmasındaki yardımlarına işaret ediyor ve oradan kaynaklanıyor olmalıdır. Bölgede, “Timras Cumhuriyeti” veya “Pomak Timras Cumhuriyeti” diye bir oluşumun varlığı, sadece Bulgar kaynaklarında zikredilmektedir. Osmanlı ve diğer kaynaklara göre; bölgede yaşayan tüm Müslüman unsurlar tarafından 16 Mayıs 1878’de “etnik” niteliği ön plana çıkarılmayan bir “hükümet-i muvakkate” kurulmuştur. Hükümet, Sultanyeri kazasının Karatarla köyünde (Rodoplu 30 milletvekilinin ve yaklaşık 100 nahiye müdürünün de onayını alan) Ahmet Timirski (Timişli), Abdullah Efendi ve Kara Yusuf Çavuş tarafından ortaya konmuştur.

Hükümetin kurucuları, aynı tarihte “Paris Andlaşması”nı imzalamış olan devletlerin İstanbul elçilerine, “hükümet-i muvakkate” mührünü taşıyan bir “muhtıra” vermişler ve bu muhtırada kendilerini “hükümet-i muvakkate” kurmaya iten “nedenler”i ve “talepler”ini ortaya koymuşlardır. “Muhtıra”nın bu açıdan en önemli cümlaları şöyledir : “…Silaha sarılmaktan maksadımız, kendi mal, can ve ırzımızı korumaktan ibarettir…Ayastefanos andlaşmasının yerine bir yenisi konmalıdır.

Bulgarların irtikap ettikleri cinayetler, tarif olunamayacak kadar büyüktür…Bölgemizin ahalisi kamilen Türk ve müslüman olduktan başka buraya, aramıza, yüzbin müslüman göçmen de sığınmış bulunmaktadır… Ayastefanos andlaşmasından sonra Ruslar ve Bulgarlar memleketimizi istila ettiler. Biz ise hükümetsiz kaldık….Ruslar ve Bulgarlar, girdikleri yerlerde, sayısız mezalim ve ağza alınmayacak cinayetler işlediler. Mütecavizleri, geri atmak için silaha sarıldık.

Eğer biz, muvakkat bir hükümet kurmamış ve bir zabıta heyeti düzenlememiş olsaydık, memleketimizde karışıklıklar çıkabilirdi…Meriç’in Güney-Batı tarafındaki topraklardan yeni Bulgaristan’a bir karış yer vermemenizi istirham ederiz. Çünkü idaremiz altında bulunan dört milyon müslüman, işitilmemiş cinayetlerle ismini kirletmiş olan ve her vakit düşmanımız bulunan bir hükümete boyun eğmektense yok olmayı tercih ederler.”
Dilleri

Pomaklar’ın konuştukları dil bir Güney Rusça’nın ağızlarından biri olarak kabul edilmektedir. Her ne kadar bilimsel amaçla değil de politik amaçlarla pomakların dili Bulgarca’nın bir ağzı ya da Antik Yunanca orijinli kabul edilse de Pomak Dili üzerine yeterince yapılmış bir araştırma yoktur. Ancak eldeki araştırmalar dilbilgisel ve tümcebilgisel anlamda Slav Dili olduğunu göstermektedir.

pomak kızıBir dil ne kadar yabancı dilde kelime olursa olsun o kelimeler o dilin dilbilgisel kurallarına göre muamele görürler mesela çanta (ki bu kelime Türkçe’de Bulgarca’da ve Pomakça’da kullanılır.) kelimesinin çoğulu Türkçe’de ve Türki Dillerde çantalar şeklinde olurken Slav Dilleri’nde çanti şeklinde olmaktadır. Bir dilin herhangi bir aileye ait olmasında etkili olan faktör kelimelerin orijini değil dilbigisel, biçimsel kurallardır.

Pomakça’da harf yapısı aynı Bulgarca’da olduğu gibidir. Kril Alfabesi ile yazımı daha kolaydır. ya-ts-ch gibi seslerin karşılıkları genellikle Latince tek kelime ile ifade edilemez.
Sayma Sayıları

* enni/edin/adin (1)
* dve/dva (2)
* tri (3)
* çetri (4)
* pyat (5)
* şest (6)
* sedem (7)
* vosem (8)
* devyat (9)
* desyat (10)

* edinnaysi/enninaysi/adinnaysi (11)
* dvenaysi (12)
* trinaysi (13)
* çetrinaysi (14)
* petnaysi (15)
* şestnaysi (16)
* sedemnaysi (17)
* vosemnaysi (18)
* devyatnaysi (19)
* dvedesyat/dvatsat (20)

* tridesyat (30)
* çetridesyat (40)
* petdesyat (50)
* şestdesyat (60)
* sedemdesyat (70)
* vocemdeset (80)
* devedesyat (90)
* sto (100)
* hilyada (1000)

pomaklarPomaklar müslümanlardırlar ve boşnaklar kadar slavdırlar. Müslüman kimlikleri pomakları türk tanımlaması içine itmiş ve genel olarak yine kendi istekleri ile türk kimliğini benimsemiştirler. Osmanlının ümmet anlayışı ile balkanlarda müslüman ve türk kimliğinin tanımlanması eşdeğer olduğu için türk kökenli sayılmayan boşnak, pomak, arnavut, makedon ve bunun gibi etnik unsurlar gayrimüslüman olan diğer ırkdaşları tarafından horlanıp kötü muamelelere hatta katliamlara tabi tutulmuştur. Osmanlı imparatorluğu ise en kötü yıllarında dahi bu insanları sahiplenmiştir işte bu yüzdendirki Türkiyede yaşayan pomaklar ise kökenleri ne olursa olsun sözde türk milliyetçiliği taslayanlardan daha çok ülkesini seven ve sahip çıkan bir etnik kimlik olarak ortaya çıkmıştır. Burada saygı duyulması gereken husus ise zamanında osmanlının hoşgörüsü ve idaresidirki ve balkanlarda hala aranmaktadır.

Bulgarların genetik yapısı

* %30 Proto-Bulgar(türk)
* %28 Slav
* %20 Trak
* %10 Oğuz(türk)
* %7 Kuman(türk)
* %4 Peçenek(türk)
* %1 Diğerleri

Pomakların genetik yapısı

* %47 Slav
* %18 trak
* %16 proto-bulgar(türk)
* %12 kuman(türk)
* %6 Peçenek(türk)
* %1 Diğerleri

Yukarıdaki verilen datalar resmi ednap(avrupa dna profil bankası) verileridir.
500 yıl osmanlı egemenliğinde kalmış etnik oluşumunda türk kavimlerininde bulunduğu bildirilen bulgarların arasından müslüman çıkmaması mantıklımı? Bilim adamlarını aklı selime davet ediyorum.

Bazı Kelimelerin Pomakça Karşılıkları


POMAK=YARDIMCI

* az/ya=ben
* ti=sen
* toy/on=o,bu (erkek)
* ta/ona=o,bu (dişi)
* to/one=o,bu (nötr)
* nie=biz
* vie=siz
* tie=onlar
* mayka/mama=anne
* vizo/tyalo=göğüs, sine
* voda=su
* myaso=et-(meesu=et)
* yedana=yemek(isim)
* yedat=yemek(fiil)
* mumiçe=kız (momeçe-kız)
* Koçero=Yiğit
* Pile=kuş
* Kokoşka=Tavuk
* petel=horoz
* kuçe=köpek
* kotka/koşka=kedi(dişi) kot=erkek
* Çardar=Kulübe, Koliba,Çardak
* momçe=oğlan
* mumiçe=kız
* byalo=beyaz (bealu-beyaz)
* çevren/krasnıy=kırmızı (çervenu-kırmızı)
* sin=mavi (sinu-mavi)
* jılt=sarı
* zelen=yeşil
* Zelnik=Zakkum
* hubav=iyi
* loşu/ploha=kötü
* krasivıy=güzel
* Kada=Kardeş (siyestra = kız kardeş, brat = erkek kardeş)
* Kalinka=Kardeşlik
* Kumpir=Patates
* sam=olmak (1. tekil kişi için. İngilizcedeki gibi)(az sam Ahmet)
* Si=olmak (2. tekil kişi için.İngilizcedeki gibi)(ti si Ahmet)
* ye=olmak (3. tekil kişiler için )(to ye Ahmet)
* sme=olmak (1. çoğul kişi için )(nie sme mujçina)
* ste=olmak (2. çoğul kişi için. )(vie ste ofçar)
* sa=olmak (3. çoğul kişi için. )(tie sa çanti)
* hogan=ateş
* daleçe=uzak
* blizu=yakın
* çujdi=yabancı
* mayka/mama=anne
* Magare=Eşek
* başta=baba (bubayku veya bayku – baba=
* kakvo=ne?

pomak kızları* a şto=neden?
* koga=ne zaman?
* koy=kim?
* kak=nasıl?
* kolko=ne kadar?
* kade/kıde/gıde=nerde/nereye
* kaz(v)at=demek
* pravat=yapmak
* galem/obiçat/lyubat=sevmek
* otvadat=gitmek (pode – gitmek)
* id(v)at=gelmek
* gore/utgore=yukarısı
* dolen=aşağısı
* tam=orda
* vikat=bağırmak
* izgubit=kaybetmek
* krastavitsa=hıyar
* mlako = ayran
* pomenit=hatırlamak
* çeren=siyah
* kon=at
* goveydo=sığır
* krava=inek (yüne – inek)
* vol=öküz
* big=boğa
* tele=buzağı
* ofçar=çoban
* ofçaren=çoban köpeği
* Malak=Camuz Yavrusu
* Palak= Oğlak
* koza=keçi
* oçi/glaz=göz
* vejdi=kaş
* raka=el(bu kelime hem kol hem de el anlamına gelir.)
* kraka=ayak(bu kelime de hem ayak hem de bacak anlamına gelir.)
* glava=kafa
* umrat=ölmek

* pamoşç=yardım
* pak=yine
* siçki=hepsi
* milo= Zavallı
* Peçka= Soba, Kuzine
* piron=çivi
* Şıptarka/mlad=Küçük
* slama= Saman
* Şuta=kel
* Pesna=Türkü/şarkı
* malko=az
* nulagu\cok
* dete=çocuk
* jına=kadın
* muj=erkek
* çakat=beklemek
* gün=den
* sabah=utra
* akşam=veçer
* gece=noş/noşt
* yarın=utre/zaran
* dün=vçera
* neşto=şey/birşey
* neznam=bilmiyorum
* znam=biliyorum
* Turski=Türk
* Pomatski=Pomak
* Yadele=Peynir
* Katık=Ayran
* Etuva=Burada
* Oti=Neden,Niçin
* Kadesi=Neredesin
* pravda=Gerçek
* Yelâ=Gel
* Riba=Balık
* Prau=Yün,İplik
* vol/goveydo/glupav=salak
* meçka=ayı
* rabotat=çalışmak
* sluşat=dinlemek

micu=amca hubufu=güzel galinik=sevgili nevesta=gelin dete=çocuk

* uçina – yenge teyze hala
* zed – damat,koca
* tikfa – kabak
* lap – ekmek
* napreş – ileri
* nazat – geri
* otfuri – aç
* zatfuri – kapa
* brum – tepe
* vir – dere
* padina – vadi
* yabalka – elma
* şuşulka – hoşaf
* dranka – kızılcık
* vrata – kapı
* maslu – tere yağ
* darva – odun
* pat – yol
* uftse – koyun
* jar – kor
* agu – abi
* vatre – içerde
* gizdavku – güzel

voda: su Peynir: Yadale ( Sirene değil)bazı bölgelerde sirene de denir
(pomakça) Koyi si lafiş li? =(türkçe) kiminle konuşuyorsun? Türkçe “laf” kelimesi slavca 2. şahıs eki olan “ş-sh” eklenip yine slavca “li” soru takısı getirilerek cümle halini almıştır. Akademik incelemelere göre pomakçada bulgarcada olduğu gibi çok sayıda türkçe kelime vardır. Türkçe kelimelerin çok sayıda olması o dilin türkçe olduğunu göstermez. Dilbilimciler eski pomakçayı(orijinal) pomakçayı slav dil gurubu içersinde incelemektedirler. Erimeye yüz tutmuş ve politik oyunlarla dövülen bu toplumun dili bulgaristanda tam anlamıyla bulgarca olmuş, türkiyede ise kısmen türkçeleşmiştir.
Bazı pomakça günlük konuşma örnekleri:

* Kuga şa se vidime pak…..Yine Ne zaman görüşeceğiz?
* Utre moje da si vidim…Yarın görüşürüz
* Koya tazi jına?…Bu kadın kimdir?
* koy si?…Kimsin?
* kak ste?…Nasılsınız?
* Kak moga da utide faf tselo?…Köye nasıl gidebilirim?
* Kuga otvadiş?…Ne zaman gidiyorsun?
* Kak tebe/teba zavut?/kakse kazuvaş/kak to ime/Kak teba vikat se(sa)? …Adın ne? Kak vas zavut?/kak ste kazuvay/kak vas vikat se(sa)?…Adınız nedir?
* menya zavut mehmet/ime to mi mehmet/kazvat mne mehmet/menja vikat Mehmet…Adım mehmettir

Bulgarca ve Rusça bir örnek : Ne Yapıyorsun? Kakvo praviş(Bulgarca) Şto ti delayish? (Rusça) Pomakça Örnek : Ne Yapıyorsun? Kakvo praviş (pomakça)

* Znayete li (vie) Pomatskiy?…Pomakça biliyor musunuz?
* Razbirate li (vie) Pomatskiy?…Pomakça anlıyor musunuz?
* Kolku godine ste (vie)?…Kaç yaşındasınız?
* Ya(az) sam na 29(dvedesetidevet)godine…Ben 29 yaşındayım

1920 yılına kadar bulgaristanda bulgarca, kiril yazı ile beraber arap harfleriylede yazılmıştır. Osmanlı etkisi sadece arap alfabesiyle kalmamış bulgarcada %35 gibi bir ağırlığa ulaşmıştır.
Yaşadıkları bölgeler ve nüfus

Türkiye
Pomaklar’ın Türkiye’ye gelişi 1878(eski takvime göre 1293 ve bu yüzden Türkiyede genelde 93 macırı adlandırmasıda yapılmaktadır) yılı Osmanlı-Rus savaşından sonra ve izleyen yıllarda yaşanan göçlerle yoğunluk kazanmıştır. Yerleşim bölgeleri ; Balıkesir/Gönen-Hasanbeyköyü(pomakköy) , Bursa, Çanakkale, Edirne, Lüleburgaz ,Babaeski ,Pehlivanköy, Alpullu , Katranca , Büyük Mandıra , İstanbul,Eskişehir Osmaniye Beldesi , İzmir , Kırklareli, Kocaeli(Konya/ılgın/bogazkent köyü) Kütahya, Samsun, Tekirdağ’Şalgamlı kasabası, Çerkezmusellim kasabası,Malkara Prafça(Çınaraltı köyü, Hayrabolu Popköy(Kabahöyük köyleridir. Türkiye’de yapılan sayımlarda etnik veya dille ilgili bir veri bulunmamakla birlikte 2.milyon ikiyüzbinin üzerinde Pomak asıllı Türk vatandaşı yaşadığı tahmin edilmektedir.

Bulgaristan

Pomaklar,Bulgaristan’da Smolyan ,Blagoevgrad ,Pazarcık, Velingrad, Razlog, Kırcali, Gotse Delcev bölgelerinde ve Mesta Vadisi, Rodop Dağları’nda sıkışık alanlarda yaşamakatadır.Lofça Bölgesi civarında ise küçük Pomak grupları bulunmaktadır. Bununla birlikte Pomakların %90’ı Rodop dağlarının güneyinde bulunmaktadır. Bulgar İçişleri Bakanlığının 1989’da Pomaklar için yaptığı çalışmada, nüfuslarının 268.971 ile toplam nüfusun %3’ünü oluşturduğunu ortaya koymuştur.

Makedonya

Makedonyada Pomaklar Berova, Debre, Manastır, Struga, Dolna Reka ve Üsküp civarında yaşamaktadırlar. Nüfusları tam tespit edilememekle birlikte toplam 40.000 olduğu söylenmektedir. Gora, Makedonya’daki dağlık bir alanın adı. Burada yaşayan insanlar da Goralı olarak anılıyor. Araştırmacı Erhan Türbedar’ın tespitlerine göre Makedonya’da Goralılar diye ayrı bir kavim bulunuyor. 1991’de yapılan son nüfus sayımına göre Goralıların nüfusu 40 bin civarında…

Arnavutluk ve Kosovo

Arnavutluk’ta Pomaklar genellikle Makedon sınırına yakın olan Golo Bardo, Gora ve Sredska Jupa civarında yaşamaktadırlar.Fakat bu güne kadar Arnavutluk Pomakları hakkında çokta ayrıntılı araştırma olmamıştır hatta tamamen yok sayılmışlardır. Tahmin edilen nüfusları oldukça ilgi çekicidir. ÇünkÜ kaynaklar Arnavutluk’taki Pomak nüfusunu 80.000-120.000 olduğunu tahmin etmektedirler. Kosova’daki Pomaklar yoğunluklar makedonya ve Arnavutluk sınırlarına yakın olan Dragas bölgesinde yaşamaktadırlar.Kullnadıkları dil pomakça ile %80 oranında benemektedir.Dilde Sırpça kelimeler çok fazla girmiş durumda.Fakat kendi dilerini hala yaşatmaktalar.Bölgede kendileri için 3 farklı tanım tapılmaktadır.Türkler Türk kökenli olduklarını(müslüman oladuklarından dolayı),Sırplar ‘müslüman sırplar tanımı,makedonlarda müslüman makedon tanımını kullanmaktadır.Kendileri bu tanımları kabul etmemektedir ve Goranlılar(yukarılı-dağlı kelimelerinen türeme) olarak anılmaktadır.

Diğer yerler

Tüm bunların yanında 1878 göçleri döneminde 20.000 ailenin İtalya’ya ve 1.000 aileninde İsviçre’ye göçettirildiği ve iskan edildikleri verisi mevcuttur.

Etimolojisi hakkında rivayetler

Bulgarcada yardım etmek,destek çıkmak manasına gelen “pomagam” fiili.

Sponsorlu bağlantılar

Pomaklar kimdir,Pomakların Tarihi,Pomaklar Hakkında bilgi Konusuna Ait Etiketler

Bu Konuyu Sosyal Medyada Paylaş

Yorumlar

  1. A. Nailov diyor ki:

    Boğmak/Boğmaklar yeni bir türk iddiasi.

    1. Pomak Türkü Pomak Türkü diyor ki:

      Sayın Nailov Boğmak değil güzel kardeşim pomak denir onlara sanırım sinirinden boğmak istedin onları aklından geçeni yazdın

  2. Sevda diyor ki:

    Pomaklarin genetic yapisini %47 slav olarak vermissiniz. Bunun bütün pomakların genetic yapisi olması mümkün değil. Değişik ülkelerde yaşayan pomaklarin genetic yapisindaki üst oran o buluntuklari ülkeye gore yüksek olacaktır. Demek isteğim. Bir slav ülkesinde yapilmis bir testte slav oranının en yüksek olması doğaldir. Türkiyedeki pomaklarin genetic oranını incelersen oran bu yönde baskin olacaktır. Uzun sözün kisasi o genetic testin yapildigi ülkedeki pomak genetigi şöyledir … demeniz gerekir. Yazınızda bunu düzeltmenizi tavsiye ederim.

  3. koray diyor ki:

    pomak asıllı olup türk topraklarında yaşıyorum bu topraklara canımız ve bizden sonrakilerininde canı feda olsun…

Yorum Yaz

Yukarı Çık