DOLAR: 2.32 TL
EURO: 2.85 TL

Robert Owen kimdir

Robert Owen kimdir
(1771-1858). İngiltere’de kooperatifçilik hareketinin ve ütopyacı sosya­lizmin öncüsü olan Robert Owen, Galler’de Newtown’da bir köylü ailesinin oğlu olarak doğdu. 10 yaşında bir pamuklu dokuma fabri­kasında çırak olarak çalışmaya başladı. Boş zamanlarım okuyarak geçiren Owen, 19 ya­şında Manchester’da bir dokuma fabrikasının ortağı ve yöneticisi oldu. 1799’da da ortakla­rıyla birlikte New Lanark fabrikalarını satın aldı.
İngiltere’de 19. yüzyıl, kapitalizmin hızla geliştiği, üretimde makine kullanımının arttı­ğı, kırdan kente göçlerin büyük boyutlara vardığı bir dönemdi. Ayrıca, bu dönemde öbür işçilerin yanı sıra kadın ve çocuklar da kötü koşullarda çok uzun saatler boyunca çalıştırılıyor, toplumda işsizlik ve yoksulluk gittikçe büyüyordu.
Owen New Lanark’taki fabrikaları yönet­meye başladığında, burada yaşayan 2.000 kişinin 500’ü düşkünlerevinden toplanan yok­sul çocuklardı. Eğitim eksikliği, kötü beslen­me ve barınma koşulları ile sağlık hizmetleri­nin yokluğu çocuklar ve gençler arasında suç ve kötü alışkanlıkların yayılmasına yol açmış­tı. Owen işçi evlerini onardı ve çalışma saatlerini kısaltarak işçilerin yaşam koşulları­nı düzeltmek, çocukları ve gençleri eğitmek için çaba harcadı. 1813’te ortaklarıyla, işçiler için yaptığı harcamalar konusunda anlaşmaz­lığa düşen Owen, yeni ortaklar bularak fabri­kaları yönetmeyi sürdürdü. 1816’da kendi denetimindeki New Lanark fabrikasında in­giltere’nin ilk anaokulunu açtı. New Lanark birçok kişinin ziyaret ettiği ve buradaki koşul­ları incelediği bir yer oldu. Gelenler, işçiler ile çocukların huzurlu ve sağlıklı bir yaşam sür­mesinin yanı sıra, şirketin ticari olarak başarı­lı olduğunu da görüyorlardı.
Owen, yazdığı makale ve raporlarda eği­tim, sanayi ve toplum örgütlenmesine ilişkin görüşlerini açıkladı. İnsan kişiliğinin içinde yaşadığı ortam tarafından belirlendiğini, uy­gun koşullar yaratılırsa istenen toplumsal ve ahlaksal düzeye ulaşılabileceğini ileri sürdü. Eğitimsiz, yoksul insanların suç işlemeleri doğrudan bulundukları ortamın sonucuydu. Owen’a göre, New Lanark deneyimi tüm sanayide uygulanırsa suçluluk ve yoksulluk önlenebilirdi. Çalışma yaşamıyla ilgili olarak hazırladığı reform tasarısında, 18 yaşından küçük çocukların çalışma saatlerinin sınırlan­dırılmasını, 10 yaşından küçüklerin çalışması­nın yasaklanmasını ve fabrikaları denetlemek üzere müfettişler atanmasını önerdi. Yöneti­min işsizliği azaltacak önlemler almasını is­tedi.

Kooperatif köyler oluşturma tasarısında ortak yaşama koşullarını ortaya koyan Owen, 1.200 kişilik topluluklar kurulmasını önerdi. Bu toplulukta mutfak ve yemek odası ortak olacak, her ailenin kendi dairesi bulunacaktı. Çocuklar üç yaşına kadar ailelerinin sorumlu­luğunda kalacaklar, daha sonra topluluk tara­fından yetiştirileceklerdi. Üretim ve tüketim de topluluk üyelerince ortaklaşa gerçekleştiri­lecekti. Sınıfların işbirliğini, rekabet yerine yardımlaşmayı öneren Owen’in toplumsal re­formlara ilişkin düşünceleri önceleri birçok kişi tarafından benimsenmişken, din ve aileye karşı çıkınca devlet adamlarının ve başka işverenlerin tepkisini çekti.
1825’te ABD’de, Indiana’da toprak satın alarak, Yeni Uyum (New Harmony) adlı yeni bir topluluk oluşturdu. Ama çıkan anlaşmaz­lıklar nedeniyle bu deney başarılı olamadı. 1828’de topluluktan ayrıldığında servetinin büyük bölümünü yitirmişti.
İngiltere’de ve ABD’de Owen’dan esinle­nen benzer topluluklar oluşturuldu. 1820-30 arasında Owen’in düşüncelerini savunan der­nekler kuruldu, çeşitli dergiler yayımlandı. İngiltere’de 1824’te yasallaşan sendikacılık hareketi de Owen’den etkilendi . Owen’in topluluklar kurma düşüncesi genç işçiler arasında gittikçe yaygınlaştı ve benimsendi.
1829’da ABD’den dönen Owen, ülkesinde sendikal hareketin önderi olarak karşılandı. 1834’te, Owen’in başkanlık ettiği bir kongrey­le, ayrı ayrı kurulmuş birçok sendika Büyük Ulusal Birleşik İşçi Sendikası’nda birleşti. Kısa sürede üye sayısı 500 bini bulan sendika, işverenlerin ve yönetimin baskısıyla dağıldı. Başarılı ilk tüketim kooperatifi sayılan Roch­dale Eşitlikçi Öncüler Derneği ya da kısaca Rochdale Öncüleri de Owen’in düşüncelerin­den etkilenerek 1844’te kurulmuştur.
Değerin gerçek yaratıcısının emek olduğu­nu ileri süren, özel mülkiyete, ailenin ve dinin var olan biçimine karşı çıkarak toplumsal değişmeyi savunan Owen, İngiltere’de sendi­kal hareketin, kooperatifçiliğin ve sosyalist akımın gelişmesine önemli katkılarda bulun­muştur.

Sponsorlu bağlantılar
Bu Konuyu Sosyal Medyada Paylaş

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz

Yukarı Çık
Önceki yazıyı okuyun:
RADYO DALGALARININ TEKNOLOJİDE KULLANIM ALANLARI

RADYO DALGALARININ TEKNOLOJİDE KULLANIM ALANLARI Televizyonun temel prensibi ışık enerjisinin elektrik enerjisine çevrildikten sonra yayınlanması ve alınan elektromanyetik sinyallerin tekrar...

Kapat